Vooruitzicht voor institutionele beleggingen in de defensiesector

De heer Catechis gaf een overzicht van de wereldwijde defensiesector. Hij lichtte toe wat de beleggingscasus is voor institutionele partijen. Hij gaf aan op welke manieren in deze sector kan worden belegd, inclusief de rol van ESG.

De NAVO-landen uitgezonderd de VS zullen 500 tot 600 miljard euro per jaar uitgeven om hun defensie weer op te bouwen. Hier is ongeveer 10 jaar voor nodig. De defensiebudgetten van de NAVO-landen worden groter. Bijvoorbeeld Polen besteedt meer dan 4% van hun Bruto Nationaal Product aan defensie.

Volgens een recente enquête van de NAVO onder 30.000 burgers van verschillende lidstaten is er een groeiende consensus onder het publiek om meer te investeren in defensie, bijvoorbeeld in Nederland vindt 40% van de bevolking dit een goed idee. Dit impliceert dat er een behoorlijk draagvlak onder de deelnemers van pensioenfondsen is om te investeren in defensie.

Een obstakel voor staatsinvesteringen in defensie zijn de staatsschulden van landen. Wereldwijd nemen de staatsschulden toe, net als de jaarlijks terugkerende kosten van die oplopende schulden. Daarnaast is de krimp van de bevolking van veel westerse landen een probleem. Een krimpende bevolking levert minder belastingopbrengsten op.

Defensie kan goed worden gefinancierd door private markten. Dat gebeurt bijvoorbeeld door te beleggen in beursgenoteerde aandelen van defensiebedrijven. Voor de meeste pensioenfondsen is dit een passende belegging.  Daarnaast kan met vastrentende waarden in defensie worden belegd, zoals obligaties die door defensiebedrijven worden uitgegeven. Een derde mogelijkheid is investeren in directe projecten. Denk aan het bouwen van een scheepswerf voor fregatten. En er kan worden geïnvesteerd in nieuwe technologieën met dual use: gebruik voor zowel de civiele als de defensiesector. Een voorbeeld hiervan zijn drones die zowel worden gebruikt om vijandelijk terrein te verkennen, als om bijvoorbeeld slachtoffers van een aardbeving te lokaliseren.  Dit type beleggingen gaat meestal via private equity of venture capital.

Voor private beleggingen is ESG een obstakel als naar de defensiesector wordt gekeken vanuit bijvoorbeeld milieuoverwegingen zoals de C02-uitstoot bij productie en gebruik van defensieve middelen. Als vanuit veiligheid naar defensie wordt gekeken, hoeft ESG geen obstakel te zijn. Dit is een afweging die pensioenfondsen zelf moeten maken.

Beleggen in veiligheid; een bestuurlijk perspectief

De heer Heemskerk lichtte toe hoe het besluitvormingsproces verloopt om al dan niet te beleggen in defensie. Hij betrok hierbij  ESG, bestaand beleid, risicobudget, beleggingsovertuigingen en de politieke voorkeur van bestuursleden.

Bestuurders kunnen ethische bezwaren hebben tegen beleggen in defensie omdat er burgerdoden kunnen vallen. Andere bestuurders zijn beducht op de pers die over deze beleggingen rapporteert of zien op tegen pressiegroepen die kantoren bezetten. Weer andere bestuurders durven die leiderschapsrol wel op zich te nemen en stoten op ESG. De C02-uitstoot van oorlog maak je niet goed met andere beleggingen.

Veel pensioenfondsen hebben het tot hun missie gemaakt om een betere wereld te maken. De keuze wat een betere wereld vormt, impliceert een politieke voorkeur. Binnen fondsbesturen moet een eenduidige politieke mening bestaan anders kan geen beleid worden gemaakt.

Defensie moet passen in de beleggingsovertuigingen van een pensioenfonds.

Naast de beleggingsovertuigingen, ESG, en de politieke voorkeur van bestuurders is een afweging het risicobudget. Dit betekent risico, rendement en impact. De heer Heemskerk verwacht dat het jaren duurt eer een pensioenfonds dit traject heeft doorlopen.

Marktkennis opbouwen over de defensiesector

De heer Hoeve is directeur van MarketForecast, een bedrijf dat data-analyses maakt over de defensiesector. Hij lichtte toe welke informatie nodig is om een geïnformeerd besluit te kunnen nemen om te beleggen in defensie.

Als een pensioenfonds wil besluiten over al dan niet te beleggen in defensie, zijn feiten belangrijk.

De defensie-industrie heeft meer kapitaal nodig. Bijvoorbeeld, de European Defence Agency doet een dringend beroep op banken omdat defensiebedrijven te weinig toegang tot bankdiensten hebben om aan hun financieringsbehoefte te kunnen voldoen.

Er zijn veel data over de defensiesector beschikbaar, verdeeld over de verschillende onderdelen van die sector. Van cyberwapens tot onderzeeërs. De data komen van openbare bronnen zoals overheden en van defensiebedrijven. De data worden ingedeeld naar:

• Markttechnologie
• Landenanalyse
• Bedrijvenanalyse
• Analyse van de speler

De analyse leidt tot verschillende scenario’s ten aanzien van de ontwikkeling van de defensiesector en de verschillende onderdelen hierin voor de korte en lange termijn.

Beleggen in defensie

De heer Houwer lichtte toe één van de manieren waarop in de defensiesector kan worden belegd, en dat is via een Exchange Traded Fund (ETF) voor specifiek de defensiesector. De heer Houwer besprak wat deze ETF is en wat de beleggingsresultaten ervan zijn tot nu toe.

De vermogensbeheerder VanEck heeft een defensie-ETF ontwikkeld. Daar is om te beginnen vanuit particuliere beleggers veel belangstelling voor. Dit hangt samen met het recente NAVO-onderzoek waaruit volgens de heer Houwer volgt dat de publieke opinie in toenemende mate voor meer investeringen in defensie is.

Er zijn steeds meer voorstanders om nationale investeringen te verhogen naar 3% van het Bruto Nationaal Product. Er is een groot groeipotentieel voor de internationale defensiesector hetgeen mede het succes verklaart van deze ETF.

VanEck belegt enkel in beursgenoteerde bedrijven die ten minste 50% van hun omzet halen uit defensieactiviteiten. Een aandeel mag maximaal 8% uitmaken van het geheel aan defensieaandelen.

Cybersecurity, communicatie en training en simulatie maken ook onderdeel uit van de selectie van defensiebedrijven waarin wordt belegd en worden gezien als onderdelen van de defensiesector. Er wordt niet belegd in bedrijven die controversiële wapens maken.